آخرین بروزرسانی 11/ 05/ 1405- 13 مورد
نشر اسلام
امکان ندارد نشنیده باشید که میگویند اسلام با زور و شمشیر گسترش پیدا کرد ولی آیا این حقیقت دارد ؟. در اینجا به این موضوع می‌پردازیم و اسناد مختلف از نامداران و متخصصان تاریخ را بررسی میکنیم.
1: چه بسا تصور کنند که جنگجویان اسلام اقوام و ممالک مفتوحه را در انتخاب یکی از دو راه مخیر میساختند: اول قرآن دوم شمشیر. ولی این تصور صحیح نیست زیرا گبر(زرتشتیان) و ترسا (مسیحیان) و یهود اجازه داشتند آئین خود را نگاهدارند و فقط مجبور به دادن جزیه بودند و این کاملا عادلانه بود
کتاب : تاریخ ادبی ایران-صفحه297
نویسنده : پرفسور ادوارد براون-مورخ-شرق شناس-ایران شناس و ادیب
2 : نشر اسلام و مقدار جزیه
قطعا این نیز گفته می‌شود که جزیه سنگینی گرفته میشده ولی چنین نیست و مقدار جزیه آنقدری بوده که مردمان آن را خوب و معقول حساب کنند ضمن اینکه مسلمانان نیز موظف بودند هم خمس و هم زکات بدهند و نیز موظف بودند از غیر مسلمانان در مواقع جنگ دفاع کنند.
آنها در شروع امر با اقوامی سر وکار پیدا نمودند که سالیان دراز تحت فشار مظالم حکام ستم پیشه واقع شده به آنها انواع و اقسام ظلم و ستم روا میداشتند…از نظر حسن سیاست هیچ وقت درین صدد برنمی‌آمدند که مذهب را با سر نیزه اشاعت دهند بلکه به عوض آنکه در انتشار دیانت اعمال نفوذ کنند چنانچه ورد زبان هاست صریحا اظهار میکردند که تمام رسوم و عادات مذهب اقوام مغلوبه را کاملا محترم خواهند شمرد و بعد در مقابل این ازادی که به آنها میدادند خراج خیلی کمی به عنوان جزیه از آنها گرفته که مقدار آن نسبت به جحفات حکام سابق خیلی کم بوده…عمال دولت اسلام تا این حد به عهد خود محکم و ثابت ماندند و نسبت به آن مردمی که آنی از تحمیلات و مظالم مأمورین مرکزی اسوده نبودند بقدری خوب رفتار کردند که مردم به رضا و رغبت دین اسلام و زبان عربی را اختیار نمودند و من باز مینویسم که امثال اینگونه نتایج را هیچ وقت نمی‌توان به زور شمشیر حاصل نمود
کتاب : تمدن اسلام و عرب-صفحه167و169
نویسنده : دکتر گوستاو لوبون-همه‌چیزدان-فیلسوف-مورخ-جامعه شناس و پزشک
3 : فتح و نشر دین با شمشیر ؟
بی شبهه در تاریخ حکامی بوده‌اند که با مردم خلاف عرف و دین رفتار کرده‌اند در همه ادیان و ملل جهان همچین اشخاصی زیاد هستند و نمی‌شود اعمال ناپسند یک شخص حاکم را به پای تمام ملت و باورها زد.
فاتحان عرب روش زور و اعمال شمشیر را برای نشر دین خود بکار نمی‌بردند زیرا قرآن شریف برای اهل کتاب یعنی مللی که دارای کتاب مقدس باشند به مدارا و مسالمت امر فرموده و درباره آنها زور و جور چندان به کار نمی‌رفت ظاهرا زرتشتیان نیز در ممالک مفتوحه اسلامی در ردیف اهل کتاب یعنی نصاری (مسیحیت) و یهود قرارگرفتند. در حقیقت بعد از آن تاریخ است که دوره ظلم و فشار بر آن جماعت از طرف حکمرانان اسلامی آغاز گردید که فاتحان عرب را مسئول آن نمی‌توانست دانست
کتاب : تاریخ جامع ادیان-صفحه320
نویسنده : جان بایر ناس-استاد فلسفه و دین شناسی در کالج فرانکلین و مارشال در آمریکا
4 : نظر پرفسور زرتشتی
جمشید چوکسی که خود نیز زرتشتی است و پرفسور فارغ‌التحصیل دانشگاه هاروارد است راجب این موضوعات توضیحاتی داده است، که حتی پسر خود آذرفرنبغ که از کتب او در مطالب دیگر سایت استفاده شد بخاطر مجاب شدن مسلمان شد.
اما حتی پسر خوده آذرفرنبغ یعنی زردشت پس از آنکه منصب پدر را به ارث برد به دلیل مجاب شدن مسلمان شد…با این حال اغلب کسانی که اسلام آوردند این کار را به دلیل منافع مالی انجام ندادند پیش‌تر ساکنین شهرها به خصوص زنانی که به دین جدید گرویدند به دلیل اعتقاد خود به این دین و در تلاش برای تغییر دادن اصولی که احساس میکردند بی تاثیر شده اند این کار را کردند. تغییر داوطلبانه دین که اهمیتی پایدار داشت در خراسان نیز اهمیت یافت ( در آنجا تغییر دست جمعی دین همانند مرکز ایران بود دهگان اصلی هرات متقاعد به پذیرش اسلام شد و در جشن مهرگان در بلخ تغییر دین خود را اعلام کرد. گمان میرود در نیشابور یک پیشوا بیش از پنج هزار زرتشتی و مسیحی و یهودی را مسلمان کرد که ممکن است اغراق آمیز باشد…ابتدا چند واحد نظامی ایرانی مواضع خود را ترک کردند و بعضی از زرتشتیان دین خود را کنار گذاشتند سرانجام با وجود پیشگویی ها ترجیح دادند دینی را بپذیرند که برتری خود را با پیروزی سیاسی ثابت کرده بود به این طریق پیشگویی ها تبدیل به حقیقت شد با افزایش گرایش به اسلام استیلای عرف اسلامی بر جامعه ایران آغاز شد درست همان طور که اعضای هردو جامعه تصور می‌کردن.)
کتاب : ستیز و سازش-صفحه101و104و172
نویسنده : جمشید گرشاسپ چوکسی-پرفسور ایرانی شناس در بخش مطالعات اوراسیا مرکزی-تاریخ-هند شناسی-دین شناسی-اسلام شناسی-عضو هیئت علمی خاورمیانه و مطالعات بین‌المللی در دانشگاه ایندیانا بلومینگتون- فارغ‌التحصیل دانشگاه هاروارد
5 : مسلمانان ایرانی
حتی ایرانیانی که مسلمان می‌شدند باز هم اگر حکومت خطایی میکرد علیه آن اقداماتی میکردند و آن را محکوم میکردند و خواستار عمل به قوانین قرآن می‌شدند.
ایرانیانی که باطناََ پیرو اسلام بودند و بی‌تردید اغلب از نسل‌های دوم و سوم به شمار می‌رفتند هیچ تردیدی در انتقاد از اعمال «دنیاگرایانه» دولت نداشتند.آنها خواستار آن بودند که رستگاری روح انسان‌ها از طریق جذب آنها به قرآن باشد حتی اگر این مزیتی برای دولت نباشد…از این پس، جنبش تبلیغ دینی ادامه یافت؛ چه در شکل رسمی آن که با مواضع رسمی دولت هماهنگ بود، و چه در شکل پویاترِ شیعه، که از گروه‌ها و گرایش‌های گوناگونی تشکیل می‌شد که در مخالفت با خط مشی رسمی دولت قرار داشتند…اجبار تقریباً هرگز به کار گرفته نمی‌شد. اسلام‌آوری در بیشتر موارد به‌صورت داوطلبانه و پیوسته انجام می‌گرفت… رهبران کلیسای مسیحی در فارس نیز در مکاتبات داخلی خود تأیید می‌کنند که هیچ گونه اجبار یا فشار در این امر وجود نداشته است.
کتاب : Iran in the early Islamic period. P134
نویسنده : برتولد اشلوپر-استاد زبان های سامی-شرق شناس-پرفسور مطالعات اسلامی در دانشگاه مونیخ و دانشگاه گوتینگن و دانشگاه هامبورگ
6 : قتل عام ؟
آیا تمامی و یا اکثر مردم عادی در این جنگ قتل عام شدند یا جنگ فقط میان جنگجویان بوده ؟ نه تنها میان جنگجویان بوده بلکه اکثریت با شرایط قابل قبولی رفتار کردند
این ارتش(ساسانیان) بارها در محافظت از خود در برابر نیروهای عرب شکست خورد. در نبردهای صحراییِ قادسیه و جلولا، و در شهرهایی مانند تیسفون و شوشتر، نیروهای ساسانی به‌طور قاطع شکست داده شدند.با فروپاشی ارتش ایران، اعراب آماده بودند تا شرایطی نسبتاً آسان را با سایر مردم برقرار کنند آنها شهروندان و روستاییان را قتل‌عام نکردند، خانه‌ها یا زمین‌هایشان را تصرف ننمودند،در دین و رسوم‌شان دخالت نکردند، و حتی در میان آنان ساکن نشدند. تنها خواسته‌شان این بود که جزیه پرداخت شود و مردم از دشمنان‌شان حمایت نکنند.
کتاب : the great arab conquests . P170
نویسنده : هیو کندی-پرفسور دانشگاه کمبریج-متخصص تاریخ اولیه اسلام-پرفسور تاریخ خاورمیانه در دانشگاه سنت اندروز
7 : دوباره جزیه سنگین ؟
مالیات و یا همان جزیه که در مورد شماره 2 به آن پرداخته شد آیا سنگین بوده ؟ ضمن اینکه مسلمانان هم خمس میدادند هم زکات و هم در شرایط جنگی از غیرمسلمانان دفاع میکردند
کارنامه اسلام یک فصل درخشان تاریخ انسانی است…نشر اسلام در بین مردم کشورهای فتح شده به زور جنگ نبود، خاصه در جاهایی که مردم از نظر اسلام اهل کتاب بودند یا در ردیف آن یهود، نصارا (مسیحیان) مجوس و صائبین. در این میان تکلیف یهود و نصارا معین بود چون در اینکه آنها اهل کتابند اختلاف وجود نداشت. نسبت به مجوس تردید بود اما با آنها نیز به دست آویز به حدیث معاملهٔ اهل کتاب شد. حتی بت پرستان اروپا و هند و تبت نیز توانستند به عنوان مجوس در قلمرو اسلام با پرداخت جزیه در صلح و آزادی به سربرند…به علاوه، نصارای شرق نیز- نسطوریان،یعقوبیان و جز آنها- در قلمرو اسلام بیشتر از روم آسایش داشتند، چنان‌که مجوس هم جزیه‌ای که به اسلامیان می‌پرداختند به مراتب سبک تر و راحت‌تر از مالیات سرانه ای بود که پیش از آن به حکومت خویش ساسانیان میدادند…این فتوحات خیره کننده در واقع فقط بدان سبب امکان داشت که همه جا در قلمرو ایران و بیزانس مقدم مهاجمان را عامهٔ مردم با علاقه استقبال کردند. اگر عامهٔ مردم این ممالک با مهاجمان به چشم عداوت می‌نگریستند این فتوح چنین آسان دست نمیداد
کتاب : کارنامه اسلام-صفحه9تا11
نویسنده : عبدالحسین زرین‌کوب-ادیب-تاریخ نگار- نویسنده
8: همزیستی در اسلام و فدیه اسرا
دکتر زرین کوب حتی به اینکه دین اسلام تسامح‌جو است نسبت به دیگران نیز اشاره میکند. و حتی آسانی فدیه اسرا را نیز بیان میکند.
9 : گرایش سربازان ساسانی
حتی سربازان ساسانی ضمن پیوستن به سپاه اعراب اسلام را نیز به راحتی و حتی راحت تر از مسیحیان قبول کردند.
به همین ترتیب اسرای جنگی یا سربازان ساسانی که به صف اعراب پیوسته بودند اسلام آوردند… زرتشتی‌ها یعنی پیروان دین باستانی ایرانیان به آسانی مسلمان می‌شدند،زیرا زمانی که فرمانروایی ساسانی رو به زوال می‌رفت سازمان‌های مذهبی آنان نیز بسیار ضعیف شده بود، مسلمان شدن برای زرتشتی آسان‌تر از مسلمان شدن برای مسیحی‌ها بود. پاره‌ای از مسیحیان نیز که از تئوری مسیحیت درباره ذات خداوند (تثلیث, آب و ابن و روح القدس) کم و بیش حیران مانده بودند مجذوب این دین مبین شدند که ذات خداوند و الهام او را به سادگی تشریح میکرد و در واقع همان یکتا پرستی و وحدانیت حق را شامل می‌شد. اینان نیز مسلمان گشتند.
کتاب: تاریخ مردمان عرب-صفحه 55
10 : اجبار به پذیرش
چنانچه قبل‌تر هم گفته شد اکثراََ در تمامی موارد اجباری برای تغییر و پذیرش دین نبوده است.
عرب‌ها مردم مغلوب را مجبور به پذیرفتن دین پیغمبر نمی‌کردند،اما بسیاری از آن مردم این دین را گردن نهادند… دین اسلام بیش از هر چیز دیگری نقش خاص خود را به تمدن اسلام بخشید.
کتاب: سرگذشت تمدن-صفحه 169
11: همراهی مردم با فتوحات
آلفرد گیوم اشاره میکند چه در بیزانس و چه در ایران مردم به علت ظلم حاکمان با سپاهیان عرب همراهی میکردند.
12: تسامح‌جویی اسلام
حتی غیرمسلمانان هم به تسامح‌جویی در اسلام اشاره کردند.
13: مبلغ آزادی اسرا
قبل‌تر به مقدار جزیه و مقدار آن اشاره کردیم و در اینجا هم نگاهی به میزان فدیه که برای آزادی اسرا توسط پیامبر تایین شده نگاهی میکنیم.
